Jesteś na rebelianckim terytorium zapatystów. Tutaj lud wydaje rozkazy, a rząd je wypełnia.” Nadwyrężona przez czas i przeżarta rdzą, wielka blaszana tablica na granicy strefy opanowanej przez powstańców jest nadal doskonale widoczna. W Ovenic, w Chiapas „faktyczna autonomia” istnieje od piętnastu lat. I jest utrzymywana z jeszcze większą determinacją od początku XXI wieku, odkąd zapatyści zaczęli stopniowo koncentrować się na kwestiach lokalnych, wyciągając gorzkie wnioski ze swojego marszu na Meksyk w 2001 r. Wspierani przez ponad milion sympatyków zmobilizowanych w centrum miasta, przyszli wówczas domagać się – na próżno – reformy konstytucyjnej, jaką obiecywało porozumienie z rządem podpisane w San Andres 16 lutego 1996 r. [1]
Słowo od redaktora: Cykl reportaży Glorii Muñoz Ramírez o pięciu zapatystowskich centrach autonomicznych, zwanych także caracoles, został pierwotnie opublikowana w języku hiszpańskim w ramach specjalnego działu ogólnokrajowej gazety meksykańskiej "La Jornada" 19 września 2004 roku Wcześniej opublikowano kilka reportaży autorki ze wspomnianych miejsc. Tłumaczenie poniższe oparte jest na autoryzowanym tłumaczeniu angielskim Laury Carlsen, które ukazało się na stronie Americas Program z okazji 15 rocznicy powstania Zapatystów.
Caracol* w La Realidad – pierwsze autonomiczne centrum założone przez zapatystów – świętuje swoją rocznicę. Deszcz zalał cały region, błoto spowiło drogi, z pól zebrano już kukurydzę, mieszkańcy podwoili zapasy kukurydzianego ziarna. Być może głód nie jest mniejszy niż wcześniej, sytuacja jest nadal trudna na tym porośniętym dżunglą terenie, jednakże podróż przez ten region pokazuje coś, czego nie było tutaj 10 lat temu, gdy dziennikarze po raz pierwszy dotarli w ten rejon.
Płyta "Somos la dignidad del color de la tierra" wydana przez Radio Insurgente. To 70 minut doskonałej muzyki! Rebelianckie pieśni z Meksyku i Ameryki Łacińskiej przerywane fragmentami przemówień z marszu Zapatystów w 2001 roku w Chiapas.
Płyta solidarnościowa z protestującymi w meksykanskim mieście Oaxaca i znak sprzeciwu wobec poityki meksykańskiego rządu. Kilkadziesiąt minut zapatystowskiej muzyki, m.in. Manu Chao, Lila Downs, Keila Rodriguez, Motives. Ponad połowa z 3 milionów mieszkańców Oaxaca żyje w katastrofalnej biedzie, z czego większość to rdzenna ludność. 21,5 procent osób powyżej 15 roku życia nie potrafi czytać ani pisać. Uczniom brak książek i podstawowych przyborów edukacyjnych.